Ga naar de inhoud

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN IN HOEGAARDEN: HENRI DOTREMONT (1906 (08) – 1926)

HENRI DOTREMONT WERD BIJNA GEËXECUTEERD IN WOI: DE FABRIEKSTRAAT WERD HENRI DOTREMONTSTRAAT

HOEGAARDEN – We zijn nu al aan de tweede burgemeester in de rij sinds 1900, ditmaal Henri Dotremont, een liberaal die al schepen was onder Arthur Putzeys en de twee laatste jaren van diens burgermeesterschap meestal moest inspringen voor de zieke Arthur Putzeys. Naar hem werd ook een straat genoemd in Hoegaarden. De burgemeester kon geen Nederlands spreken, maar in WOI maakte hij moeilijke momenten mee en was weldoener aan het einde van de oorlog. Tijdens zijn beleid kwam hij dikwijls in aanvaring met de toenmalige gemeentesecretaris Henri Ausloos.

Henri Dotrmont. Links het geschilderde portret dat in de Cerkel hing, rechts de repro Leyssens

Henri Dotremont was burgemeester van Hoegaarden in de eerste wereldoorlog. Hij werd geboren in 1853, en was dierenarts van beroep. Hij behoorde tot de liberale partij, werd in 1891 de eerste keer  schepen. In 1906 volgde hij Arthur Putzeys op als “maïeur”en bleef dat tot in 1926 bij zijn dood. Zoals alle liberale burgemeesters in die tijd was hij ook voorzitter van de harmonie de Melomanen van de Grote Gete.

In juli 1908 leidde Henri Dotremont voor het eerst echt als burgemeester de gemeenteraad. Léon Dumont werd aangesteld als schepen, maar hij zou die benoeming afwijzen. Onder Henri Dotremont werd in 1909 bij de kermis een wedstrijd van boerenpaarden, in die tijd in de mode, vervangen door een wielerwedstrijd, vermoedelijk de eerste koers in Hoegaarden

De raad aanvaardde  in juni 1910 het ontslag van gemeentesecretaris François Vanhagendoren. In juli werd Henri Ausloos tot gemeentesecretaris benoemd. Secretaris Henri Ausloos kreeg het in zijn leven dikwijls aan de stok met de burgemeester. Nog maar net was hij secretaris of er kwam al een dispuut over de openingsuren van het secretariaat. De man wilde alleen in de voormiddag open zijn, het gemeentebestuur vroeg twee namiddagen. Ausloos vroeg dan een hulp, maar dat werd hem geweigerd. Ausloos ging zelfs amok maken bij de Gouverneur.

Burgemeester Henri Dotremont stelde in mei 1912 een eerste maal voor het kerkhof van de Sint-Gorgoniuskerk te verplaatsen naar de huidige locatie.

Het oude kerkhof aan de Sint-Gorgoniuskerk

In 1912 werd de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd met burgemeester Henri Dotremont, schepenen Joseph Vanex en Apollinaire Vanherbergen , alsook de raadsleden Constant Geerts, Philibert Sacréas, Désiré Peeters, Julien Medaers, P. Ausloos, Vandenbempt, Dewil, en Stockmans.

WERELDOORLOG I

Op 1 augustus 1914 werden de jongens van Hoegaarden tot de klas 1901 opgeroepen. Mobilisatie dus, want op 4 augustus al begonnen de vijandelijkheden. Tijdens WOI werd Henri Dotremont op 18 augustus 1914 aangehouden in zijn woning, Fabriekstraat 11. Hij werd naar het gemeentehuis gevoerd en met pistool en sabel op hem gericht moest hij 7 keer na mekaar knielen en vergiffenis vragen in naam van het dorp, omdat een vrijschutter op de Duitsers zou geschoten hebben. De officier van de Duitsers beweerde dat er vrijschutters in het dorp waren en nam een veertigtal gijzelaars gevangen. Ze werden naar het kasteel van Overlaar gebracht waar ze zouden gefusilleerd worden. Toen kwam echter het nieuws dat de Duitsers de Slag van Sinte-Margriete Houtem, om de Gete, hadden gewonnen, en uit dolle vreugde liet de Duitse officier de gijzelaars vrij.

Een jaar later sprak Henri Dotremont voor de gemeenteraad een redevoering uit die bol stak van patriottisme. Hij was ook bekend als een goede man. Aan het einde van de maand augustus 1918, toen zijn graanoogst binnen was, liet hij honderd zakken uitdelen aan het gemeentepersoneel en de mensen die in de omliggende straten woonden.

Op 20 november 1916  moesten alle jonge mannen van Hoegaarden naar Tienen gaan. Ze werden er gekeurd en kunnen opgeëist worden om naar Duitsland te gaan werken. Voor Hoegaarden verliep dit gunstig want slechts 3 op 1500 mannen werden gedeporteerd. In 1917 werd de spoorlijn gesaboteerd in Hoegaarden. De gemeente werd hiervoor beboet met 3000 mark, maar weigerde de som te betalen. De gemeente moest wel bewakers voor de spoorlijn aanstellen

Op 11 november 1918 was er de Wapenstilstand en de aftocht van de Duitsers. Op 22 november trokken de laatste Duitsers voorbij. Op 23 november kwamen de eerste Fransen toe.  Op 20 december 1918 deed  Koning Albert zijn triomfantelijke intocht in Tienen. Heel Hoegaarden ging in Tienen kijken en de koning en prins Leopold toejuichen. Vlak na de oorlog overleed Félicie Frère de echtgenote van de burgemeester.

RUZIE MET SECRETARIS EN HERVERKIEZINGEN

In 1921 werden disciplinaire maatregelen genomen tegen gemeentesecretaris Ausloos. Er waren niet verklaarbare uitgaven gevonden, en de man had de burgemeester in het openbaar uitgescholden. Hij werd ook aangeklaagd voor algemeen gebrek aan respect voor de autoriteit. De gemeenteraad besloot de schorsing van Ausloos en zou dit meedelen aan de Gouverneur. Henri Ausloos werd tijdelijk vervangen door Louis Sevenants

Op 24 april 1921 waren er gemeenteraadsverkiezingen en tot ieders verwondering behaalden de katholieken de overwinning. Dr. Denis Stes,  die op de liberale lijst, stond kwam echter achter de waarheid: de katholieken hadden een aantal stemmen door bedrog en omkoperij behaald. In afwachting van nieuwe verkiezingen werd de Liberale Jonge Wacht opgericht.

Nog in 1921 grepen nieuwe verkiezingen plaats, hoewel de katholieken hemel en aarde hadden bewogen om zich te wreken. Het waren de liberalen die met één zetel meer, de meerderheid haalden. Toch was het ook een zege voor de katholieken die vijf verkozenen hadden: Emile Lodewijckx, Urbain Massa, Leon Van Nerum, Finoulst en Amedée Collaert. Bij de liberalen waren de verkozenen: Leopold Lodewijckx, Dr. Denis Stes, Jules Peeters, Pierre Drochmans, Henri Dotremont en Philibert Sacreas. Het zou nog bijna een jaar duren tot 14 september 1922 voor de nieuwe raad geïnstalleerd werd. Henri Dotremont bleef burgemeester en Denis Stes en Philibert Sacréas werden schepenen. De schepenen en de liberalen legden zoals gebruikelijk de eed af in het Frans, maar de katholieken legden de eed af in het Nederlands: een primeur.

NEDERLANDS

Op 20 september 1922 vroeg raadslid Léon Vannerum dat de debatten in de toekomst in het Nederlands zouden gehouden worden, vermits Hoegaarden bij de Vlaamse gemeenten ingedeeld werd. Henri Dotremont weigerde dat temeer daar hij zich niet in het Nederlands kon uitdrukken. Alle beslissingen zouden  wel voortaan in het Nederlands vertaald worden.

In het gemeenteraadsverslag van 23 september worden de Hoegaardse straten nog in het Frans benoemd: rue du Tumulus, chaussée de Nerm, rue de l’Hôpital, rue du Tir à l’Arc, rue des Cruchons, rue des Wallons, rue Smisveld en rue des Veaux, deze laatste de meest domme benaming want het had ‘rue des Calvaires’ moeten zijn.

In 1922 stelde de burgemeester voor het gehucht Hoxem van Hoegaarden af te scheiden, maar de katholieke oppositie verzette zich en uiteindelijk is dit nooit doorgegaan.

Op 8 maart 1924 gaf dokter Denis Stes zijn ontslag als schepen. Louis Tritsmans nam zijn plaats in als gemeenteraadslid en Dr. Leopold Lodewijckx werd de nieuwe schepen. In 1925 werden Philibert Sacréas, Félicien Cipers, Constant Geerts, Oscar Finoulst en Louis Goidts verkozen tot leden van de commissie van openbare onderstand. De wet van 10 maart 1925 verplichtte immers tot oprichting van COO-commissies, de voorganger van het OCMW.

Op 7 juli  1926 leidde Henri Dotremont zijn laatste gemeenteraad. Op die laatste raadszitting van de burgemeester werd het Frans als 2 de taal in de gemeenteschool verplicht, omdat Hoegaarden een taalgrensgemeente was. Henri Dotremont  werd als voorzitter van de gemeenteraad vervangen door schepen Leopold Lodewijckx. Op 24 juli leidde hij nog een laatste schepencollege. Op 29 september 1926 stierf hij. – HCH