Ga naar de inhoud

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN IN HOEGAARDEN (1932 – 1958)

DEEL I : ANDRÉ HETTICH EEN BURGEMEESTER MET DUITSE ROOTS

HOEGAARDEN – Vooraleer we ons weer specifiek toespitsen op de verkiezingen en de geweldige oppositie waarmee André Hettich te maken kreeg tijdens zijn twee legislaturen als burgemeester, gaan we ons eerst wat toespitsen op de figuur André Hettich. André Hettich was juwelier van beroep en werkte ook als adviseur in de suikerfabriek Grand-Pont in Hoegaarden.  Hij was daarbuiten actief op twee fronten: de wielerbond en in de politiek, bij de liberale PVV. Hij was burgemeester van 1959 tot 1970.  Daarenboven speelde hij in WOII een belangrijke rol bij de Geheime Diensten. Omdat hij van Duitse afkomt was werd hij net niet aangehouden.

André Hettich

Hettich was gemeentebediende in 1919, kandidaat – raadslid in 1932, eerste schepen in 1939, liberaal burgemeester in 1959, vanaf 1971 raadslid, en daarna ereburgemeester. Hij begon in 1921 zijn politieke loopbaan als voorzitter van de Jonge Liberale Wacht. Hij was medestichter van de wielerclub Het Rode Wiel in 1919, was afgevaardigde in de Raad van de Belgische Wielerbond en het Brabants Sportcomité, en Commissaris van de Internationale koers Parijs-Brussel in 1953. Met zijn feestcomité “Au Cercle” organiseerde hij tal van wielerwedstrijden. Hij was nog actief in tal van andere liberale verenigingen o.a. als toneelspeler.

UURWERKMAKERS UIT HET ZWARTE WOUD

Zijn grootvader Gordien Hettich werd geboren in het Zwarte Woud, waar hij specialist was in koekoeksuurwerken. Om aan het Pruisische militarisme te ontsnappen kwam hij rond 1880 met zijn broer naar België, waar ze zich tot Belg lieten naturaliseren. Gordien vestigde zich te Perwez waar hij zijn beroep van uurwerkmaker voortzette. Hij trouwde met Adèle Allard en kreeg drie zonen: Joseph die in Geldenaken ging wonen, Alphonse die naar Hoegaarden kwam en Louis die Zoutleeuw verkoos. Ze waren alle drie uurwerkmaker van beroep. André Hettich was het derde kind van Alphonse Hettich en Julie Mathy. Het jonge gezin vestigde zich aan de Tiensestraat in Hoegaarden, waar ze een schitterende uurwerken- en juwelenzaak hadden, en waar André het beroep van zijn vader leerde. André zou na de dood van zijn vader de juwelenzaak voortzetten.

IN WOII

Tijdens WOII behoorde André Hettich als “indicateur” tot de geheime diensten. Door zijn Duitse afkomst kon hij contacten bekomen met hogere Duitse officieren en zo informatie doorspelen. Twee Duitse officieren die afkeer hadden voor het nazisme, en een eerbiedige vriendschap betoonden aan André, vanwege zijn Duitse afkomst, waren zijn beste inlichtingenbronnen. Door een Duitse verordening op 28 maart 1942 werd André Hettich als schepen afgezet en uit het gemeentehuis gejaagd. In april 1942 werd hij zelfs voor de Gestapo gebracht, waar hij beticht werd van verraad tegen de nieuwe orde. Hij werd wel bedreigd, maar niet aangehouden, en dat had hij aan die twee Duitse officieren te danken, die de aanklacht als ‘Schweinerei’ bestempelden. Hij gaf in de oorlog ook sluikbladen uit, werkte samen met de directie van de Grand-Pont die het verzet steunde. Hij verleende steun aan ondergedoken werkweigeraars en hij maakte aan het verzet lijsten over, over Hoegaardse collaboratie. In mei 1944 moest hij onderduiken want de SS had de bovenhand gekregen op het militaire gezag.

We geven hier snel een overzicht van de politieke loopbaan van André Hettich tot aan de eerste verkiezingen in 1958, toen hij burgemeester werd. Voor veel informatie kunnen we ook terecht bij de bijdrage over Michel Giroulle, deel II

André Hettich kwam dus in de gemeenteraad in 1932. In 1935 zag hij zijn latere trouwe bondgenoot Oscar Vanosmael in de raad verschijnen. In 1938 waren er opnieuw verkiezingen en op 11 januari 1939 werd de nieuwe raad geïnstalleerd. Michel Giroulle werd burgemeester en André Hettich en Frans Van Bever schepenen. Er waren zeven liberale raadsleden: Michel Giroulle, Oscar Vanosmael, André Hettich, François Van Bever, Jules Peeters, Jean-Baptiste Lebegge en Simon Lochy. De katholieken hielden vier verkozenen over: Raymond Ausloos, Henri Willems, Georges Vandermolen en Joseph Stokaert. De socialisten hadden geen zetel meer.

VERBOD GEMEENTEHUIS TE BETREDEN

We maakten reeds melding rond Michel Giroulle zijn vervanging in WOII. Op 18 oktober 1941 werd varkenskoopman Jules Celis, Rex leider voor Hoegaarden en Lummen, oorlogsburgemeester en zetelde met twee liberale schepenen Hettich en Van Bever. Maar Celis en Hettich waren aartsvijanden. De raadsleden kwamen niet meer opdagen.

Celis benoemde in 1942 zijn politieke vriend Louis Geerkens tot bediende bij de bevoorradingsdienst, op aandringen van diens broer Franz die bij het SS Vlaams Legioen was. Hettich verzette zich heftig tegen deze benoeming. Hettich werd in april 1942 bij beslissing van de Duitse overheid afgezet als schepen, waarschijnlijk aangeklaagd door Celis en Geerkens. Hij moest voor de GSP in Brussel verschijnen. Hij werd beticht van verzet tegen de nieuwe Orde, en voor het uiten van bedreigingen aan het adres van Celis en anglofilie. Hettich werd niet vastgehouden, vermoedelijk door tussenkomst van relaties. Hettich kreeg in mei 1942 van de SS formeel verbod om het gemeentehuis te betreden, op straffe van vervolging.

In 1944 verscheen de oude liberale bewindsploeg weer op het gemeentehuis met burgemeester Michel Giroulle en de schepenen André Hettich en Frans Van Bever. In 1946 volgde er, zoals in het hoofdstuk Michel Giroulle deel II beschreven, een bitsige kiescampagne, waarbij de katholieken vooral Hettich aanvielen. De socialisten vonden Hettich dan weer de enige echte liberaal, maar hij was ‘het knechtje van de suikerfabriek’.

Bij de eerste gemeenteraadsverkiezingen na de oorlog in 1946  haalden de liberalen 7 zetels, met de ingekozenen Giroulle (226), Hettich (181), Vanosmael (83), Lochy (68), Van Bever (41), Stockmans (104) en Smeyers (112). Er waren drie katholieke ingekozenen: Stokart (59), Lebegge (51) en Lodewijckx (68). De socialist Vanderstukken haalde 149 stemmen. Het College van burgemeester en schepenen bleef onveranderd in 1947.

ONENIGHEID

De verkiezingen van 1952 brachten geen grote wijzigingen. André Hettich, tweede man op de liberale lijst haalde wel meer voorkeurstemmen dan lijsttrekker Michel Giroulle, en er was al onenigheid daarvoor over de aanstelling van een veldwachter. Verkozenen voor de liberalen waren: Giroulle (331), Hettich (345), Van Bever (85), Vanosmael (123), Bullens (147) en Lebegge (114). Voor de katholieken waren verkozen: Lebegge (97), Steenwegen (79) en Kinnaer (82). De socialist Louis Vanderstukken haalde 226 voorkeursstemmen. Het College bleef ongewijzigd in 1953, steeds Giroulle burgemeester , Hettich en Van Bever, schepenen.

 

Van Bever en Vanosmael

Het schepencollege van 8 oktober1953 kon niet plaatsvinden, want burgemeester Giroulle zat er alleen. De twee schepenen daagden niet op. Het rommelde bij de liberalen. Schepen Frans Van Bever wilde een punt bij hoogdringendheid op de agenda van de gemeenteraad van 28 december 1954 brengen, maar de hoogdringendheid wordt weggestemd. Maar tijdens het College van 18 januari 1955 slaagde Van Bever erin om afgedankte personeelsleden weer te laten aannemen, met twee stemmen tegen één. In januari 1955 werd bij een ander punt over hoogdringendheid weer verdeeld gestemd. In augustus 1955 verloor André Hettich zijn vader Alphonse, de voorzitter van het feestcomité. Alphonse zou daar opgevolgd worden door zijn zoon André.

Dat er grote onenigheid bestond tussen burgemeester Michel Giroulle en schepen André Hettich was geen nieuwigheid. Schepen Van Bever had het zeer moeilijk om onpartijdig op te treden tijdens het schepencollege. In mei zou de bom ontploffen. Giroulle wilde kost wat kost niet meer scheep gaan met Hettich om de gemeente Hoegaarden te besturen. Hettich was echter niet meer weg te denken uit de liberale partij. De liberale lijst scheurde dus in twee: een liberale lijst met Vanosmael als lijsttrekker, en een lijst Gemeentebelangen, aangevoerd door Giroulle. Het was Giroulle verboden de naam “liberaal” nog langer te gebruiken. Bij de verkiezingen van 1958 haalde André Hettich veruit de meeste voorkeursstemmen, de liberalen haalden de volstrekte meerderheid en André Hettich werd burgemeester. – HCH